Yeni biznesə başlayan sahibkarların qarşılaşdığı ilk suallardan biri vergi rejiminin seçimidir. Sadələşdirilmiş vergi sistemi məhz kiçik və orta həcmli fəaliyyətlə məşğul olanlar üçün nəzərdə tutulub - məqsəd mühasibat uçotunu asanlaşdırmaq və vergi hesablamasını sadələşdirməkdir. Amma bu rejim hər bizneə uyğun gəlmir. Gəlin, sadələşdirilmiş vergi sisteminin nə olduğuna, kimlər üçün əlverişli olduğuna və hansı hallarda adi vergi sisteminin daha məntiqli ola biləcəyinə baxaq.
Sadələşdirilmiş vergi sistemi nədir
Bu rejimdə vergi mənfəətdən deyil, əldə edilən ümumi dövriyyədən (satış həcmindən) müəyyən faizlə hesablanır. Bu, klassik mənfəət vergisi və ƏDV sisteminə nisbətən daha az sənəd və hesabatlama tələb edir. Əsas fikir odur ki, kiçik sahibkar mürəkkəb mühasibat sistemi qurmadan da vergi öhdəliklərini yerinə yetirə bilsin.
Bu rejimi kimlər seçə bilər
Adətən müəyyən dövriyyə həddini aşmayan fiziki və hüquqi şəxslər, xüsusilə pərakəndə ticarət, ictimai iaşə, xidmət sahəsi və kiçik istehsalla məşğul olanlar bu sistemdən istifadə edir. Ancaq bütün fəaliyyət növləri bu rejimə uyğun deyil - bəzi sahələr qanunla müstəsna hallara aid edilə bilər. Konkret dövriyyə həddi və istisna siyahısı vaxtaşırı dəyişə bildiyindən, bu məlumatı Vergilər Nazirliyinin rəsmi mənbələrindən yoxlamaq daha doğrudur.
Sadə vergi ilə adi rejim arasında əsas fərq
Adi vergi sistemində sahibkar həm mənfəət vergisi, həm də müəyyən şərtlərdə ƏDV ödəyir və bunun üçün daha ətraflı mühasibat uçotu aparmalıdır. Sadələşdirilmiş sistemdə isə hesablama bir dərəcə üzərindən aparılır və uçot tələbləri nisbətən yüngüldür. Bunun əvəzində isə xərclərin çıxılması kimi bəzi imkanlar məhdudlaşa bilər.
Üstünlükləri hansılardır
Ən böyük üstünlük vaxta qənaətdir - mürəkkəb hesabatlar hazırlamaq əvəzinə sahibkar əsas diqqətini biznesin inkişafına yönəldə bilir. Bundan başqa, mühasib saxlamaq məcburiyyəti azala bilər, çünki hesablama məntiqi daha sadədir. Yeni başlayan kiçik bizneslər üçün bu, ilkin mərhələdə inzibati yükü xeyli azaldır.
Hansı hallarda əlverişli olmaya bilər
Əgər biznesin xərcləri gəlirə nisbətən yüksəkdirsə (yəni mənfəət marjası azdırsa), dövriyyədən hesablanan vergi faktiki olaraq daha ağır ola bilər - çünki xərclər nəzərə alınmır. Eləcə də, iri həcmli təchizatçılarla işləyən və ƏDV ödəyən tərəfdaşlarla əməkdaşlıq quran şirkətlər üçün adi rejim bəzən daha sərfəli çıxa bilər. Bu səbəbdən qərar verməzdən əvvəl hər iki variantı konkret rəqəmlərlə müqayisə etmək faydalıdır.
Rejimi necə seçmək və dəyişmək olar
Vergi rejiminin seçimi adətən qeydiyyat zamanı və ya sonrakı mərhələlərdə müəyyən müraciət prosedurları ilə mümkündür. Prosedur və şərtlər zamanla dəyişə bildiyi üçün bu addımları atmazdan əvvəl cari qaydaları yoxlamaq vacibdir. Əgər bu prosesləri özünüz araşdırmaq və izləmək üçün vaxtınız yoxdursa, Sofistico kimi mühasibatlıq və hüquq xidməti göstərən bir şirkətlə işləmək düzgün qərar qəbul etməyi asanlaşdıra bilər - onlar hər bir biznesin konkret vəziyyətinə uyğun rejimi qiymətləndirməyə kömək edir.
Nəzərə alın ki, vergi qanunvericiliyi və dərəcələr zaman-zaman dəyişə bilər, ona görə də son qərarı vermədən əvvəl mühasib və ya hüquqşünasla, yaxud müvafiq dövlət qurumu ilə əlaqə saxlamaq tövsiyə olunur.
Tez-tez verilən suallar
Sadələşdirilmiş vergi sistemi bütün sahibkarlar üçün əlverişlidirmi?
Xeyr, bu, xüsusilə xərcləri az olan və dövriyyəsi müəyyən həddi aşmayan kiçik bizneslər üçün daha uyğundur. Xərcləri yüksək olan bizneslər üçün adi rejim bəzən daha sərfəli ola bilər.
Sadələşdirilmiş vergi rejimindən adi rejimə keçmək mümkündürmü?
Bəli, müəyyən şərtlər daxilində rejim dəyişikliyi mümkündür, amma konkret prosedur və müraciət qaydaları üçün Vergilər Nazirliyinin cari tələblərini yoxlamaq lazımdır.
Bu rejimdə mühasib saxlamaq lazımdırmı?
Uçot tələbləri daha sadə olsa da, düzgün hesablama və hesabatlıq üçün mühasib və ya mühasibatlıq xidməti ilə işləmək çoxu halda tövsiyə olunur.